Een veldboeket in het Katwijks Museum

Tastbaar Verleden

Onlangs was ik te gast in het Katwijks Museum voor een rondleiding door de expositie “Tastbaar Verleden”. De titel van de expositie bracht mij in eerste instantie op het verkeerde been. Ik dacht door het woord tastbaar, dat het een verzameling “oudere” voorwerpen zou zijn. Niets van dit alles. De tastbaarheid zat in de verbeelding in de werken, de verhalen van “vroeger”. 

De expositie is samengesteld uit de collectie van een kunstverzamelaar die zijn/haar naam graag onbekend houd. Misschien juist daardoor nog meer te waarderen dat hij/zij daadwerkelijk zijn kunst wil delen met het publiek. Ik zeg graag bij deze: “Dank je wel” tegen deze verzamelaar. Dank je voor  het delen van zoveel mooie werken. Misschien juist door de ongewone verzameling, nog boeiender om te bekijken.  

Isaak Israels - nu te zien in Katwijks Museum

Isaak Israels – nu te zien in Katwijks Museum

Op zoek naar de rode lijn

De expositie bevat werken van onder andere Josef Israels, Isaak IsraelsBlommers, Willem Vaarzon Morel en Munthe. Wederom een prachtige expositie waar het Katwijks Museum trots mag zijn om dit te mogen tonen. Doordat de verzamelaar heeft gekozen om met zijn of haar hart de collectie op te bouwen, is het wel lastiger om een duidelijke stroming te ontdekken. Allerlei soorten schilderijen, welke op voorhand geen band lijken te hebben met elkaar, behalve dat ze een zelfde “thuis” hebben. 

Het veldboeket

In plaats van een boek te bestuderen of een documentaire te kijken, vind ik het ook leerzaam om zo nu en dan een rondleiding toe te voegen aan mijn tijdverdrijf. Mezelf over te geven aan de zienswijze en duiding door de verteller, welke zich vaak diepgravend heeft ondergedompeld in de expositie. 

Dit keer was de rondleiding onder leiding van Piet Barendse. Voor Katwijkers een bekende (volgens mij leraar geweest). In ieder geval een bevlogen vrijwilliger voor het Museum, alwaar hij rondleidingen verzorgt. Piet was degene die deze expositie duidde als een veldboeket. Nu heb ik persoonlijk zeer positieve associaties met een veldboeket. Zachte, tere, mooie en vaak ook onverwoestbare krachtige bloemen. Andere zouden dit misschien onkruid noemen 🙂 . 

Wanneer je in google zoekt naar “veldboeket” is het eerste wat veelvuldig naar bovenkomt dat dit een bekend leesboekje is voor het rooms-katholieke basisonderwijs in Nederland. Ik heb zo maar het vermoeden dat dit niet de insteek van heer Barendse was.  In ieder geval een verrassend ontdekking. Ik had nog nooit van deze serie gehoord. Na wat langer zoeken kom ik terecht bij “van Dale”. Voor de jongere lezers onder ons, dit is “het” Nederlands woordenboek, voorheen op papier, in elk huis voorhanden (Ook handig – de uitspraak van het woord is fonetisch toegevoegd). Van Dale zegt dat een veldboeket een verzameling veldbloemen is. Nu, daar kunnen we ook niet veel mee. Want wat is de definitie van veldbloemen?

Terug naar de expositie: ik maak voor mezelf de vertaalslag dat totaal verschillende werken met onvergelijkbare uitstraling, toch één harmonieus geheel kunnen vormen. Ik vond de vergelijking van Piet met het veldboeket mooi gevonden.Tegelijkertijd wel een lastige opdracht hoe je dit geheel gaat duiden in een rondleiding. 

Hoe kijk jij?

Tijdens de rondleiding kwam ik tot het besef dat Piet en ondergetekende een totaal verschillende insteek hebben over het kijken naar schilderijen. In zijn voorkeuren naar schilderwerken, zoals bijvoorbeeld het werk van Blommers ligt de kracht voor hem in de afbeelding. Piet liet zich voor zijn verhaal in de rondleiding vooral inspireren door de afbeeldingen van de schilderijen. Hij zag het ook als zijn missie om vooral “entertainment” toe te voegen. Al met al een aangename middag met vernieuwde inzichten.

Voor mij persoonlijk is de insteek van het verhaal ondergeschikt. Ik word over het algemeen meer geraakt hoe een penseelstreek op het doek of paneel staat. Verrassend om zo duidelijk bewust te worden hoe verschillend men kan kijken naar de zelfde werken en er totaal iets anders van waarde uit kan halen.

Misschien juist wel daardoor altijd een aanrader om mee te lopen met een rondleiding. Al is het maar omdat je daardoor meer tijd neemt om naar de werken te kijken. En soms, zoals vanmiddag op een totaal andere manier gaat kijken naar een schilderij. En ook bij werken stil blijft staan, alwaar ik anders door was gelopen. 

Ben jij je bewust hoe je zelf kijkt? Ik ben nieuwsgierig. 

Tot slot

Ik vond deze expositie zeer de moeite waard. Echt speciaal zijn de Israels die er hangen – vader en zoon samen in één ruimte. Totaal verschillende stijlen in kleur, penseelstreek en zeker ook in keuze van taferelen. Boeiend ! Uniek en bijzonder dat je nu de kans hebt om deze versie van de “Veldboeket-serie” te zien. Vanaf 4 november gaan de schilderijen weer  naar huis, waar dat dan ook moge zijn. 

 

close

Subscribe to my dairy.